Saz fiyatları,Saz,Elektro saz,Bağlama,Saz bağlama,Bağlama fiyatları,Bağlama nota yerleri,Uzun sap bağlama,Kısa sap bağlama,Bağlama akor,Bağlama akord,Bağlama çalma
3 sene önce bakkalgrup tarafından yazıldı, kez görüntülendi ve hiç yorum yapılmadı.

Çalım Teknikleri

Çalım Teknikleri

Şelpe Tekniği

Şelpe tekniği kendi içerisinde birçok farklı özellik ve bu özelliklere bağlı farklı teknikler barındırır. Temel çıkış noktası ise tezene kullanmadan elin tellere yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya vurması veya çekmesidir. Bu iki temel üzerine inşa edilip, farklı tekniklerin de eklenmesiyle zengileştirilmiştir.

Yukarıdan aşağıya şeklinde yapılan vuruşlar iki çeşittir. İlki, baş parmak dışında kalan parmaklarla yukarıdan aşağıya bütün tellere vurulmak kaydı ile geçekleştirilir. Bu vuruş tarzı da iki farklı başlık altında incelenebilir. İlki, baş parmak dışındaki bütün parmaklar ile bütün tellere tek bir hamle yapılarak gerçekleştirlir. Diğeri ise yine baş parmak dışındaki diğer bütün parmaklarla yapılır fakat farklı olarak tellerin hepsine tek hamle yaparak değil, serçe parmaktan başlayarak sırasıyla tarama yapamak kaydı ile gerçekleştirilir.

Kullanılan teknikler çerçevesinde yapılan vuruşlar farklı şiddetlerde uygulanarak farklı eserler ortaya çıkartılabilir. Bu kolaylık da bize şelpe tekniğinin ne kadar zengin bir teknik olduğunu gösteriyor. Kesik kesik veya art arda farklı biçimlerde yapılan vuruşlar yapılan müziğe coşku veya derinlik katan unsurlardan bazıları olarak göze çarpar.

Doğu kesminde Alevi-Bektaşilerinde tanfor anlayışının en güzel  örnekleri görülebilir. Bahsettiğimiz bu tekninkleri ustaca harmanlayarak güzide eserler ortaya koymuş birçok sanatçı mecuttur.

Anadolunun birçok yöresinde şelpe tekniği kullanılarak yorumlanan eserlerde sağ elin yukarıdan aşağıya hamle yapmasına ek olarak bir husus daha gözden geçirilir o nokta ise şudur; tırnak lardan çıkar hışırtı ve elden çıkar hışırtının da melodiye uygun şekilde yapılan müziğin içine katılmasıdır. Bilhassa Doğu Anadolu Alevi-Bektaşileri için tırnak hışırtısı yeri doldurulamaz bir alışkanlık halini almıştır.

Sağ elin farklı işlevlerinden bir diğeri de yukarıdan aşağıya doğru hamle yaparken aynı esnada teller ile birlikte ses tahtasına da darbe uygulamak kaydı ile ses çıkarmaktır. Bu çalım tekniği doğu yörelerinde de kullanılması rağmen çoğunlukla Teke Bölgesi yörükleri ile özdeşleşmiş durumdadır. Genellikle zeybek havalarında kullanılan bir tekniktir.

Bu vuruşta ilk olarak sağ elin baş parmağı işaret parmağı ile orta parmağın arasına alınarak yumruk şeklinde tutulur. Daha sonra ise ilk olarak orta parmak daha sonra ise işaret parmağı olmak kaydı ile iki parmak art arda ve hızlı bir şekilde ses tahtasına vurarak aşağıya doğru hamle yapılır. El aşağı indiğinde ise el açık pozisyonda durur. Söz konusu vuruşta işaret parmağı ve yüzük parmağı da ses tahtasına değiyormuş gibi görünse de aslında sesin çıkmasını işaret parmağı ve orta parmak sağlamaktadır.

Sese ren katan bu darbeler de yine tele yapılan hamleler gibi kesik kesik veya art arda farklı ritimlerle kullanılarak farklı işlevleri yerine getirir. Bu özellğiyle de farklı eserler ortaya çıkarmaya yardımcı olur.

Piano ile forte olarak adlandırılan ve bu farklı adlandırmaları vuruş şiddetinden alan bu tekniğin kullanılması kopuzun tarihi ile açıklanabilen ve de çok eski zamanlara kadar dayanan bir gerçektir. Asya’daki Türkler’in de kullandığı bu teknik günümüzde kullanımı devam eden, tezeneli ve tezenesiz olarak da kullanılabilen bir tekniktir.

Ses tahtasına vurularak uygulanan teknikler arasında en sık olarak kullanılan teknik ise Anadolu’da rastladığımız ikinci teknik ise yalnızca orta parmağın ses tahtasına vurulması ile ses çıkartılmasıdır. İşaret parmağı ile melodi çalınırken orta parmak vasıtasıyla da gövdeye vuruşlar yapılır. Bu vuruşlar yine kesik kesik veya art arda farklı şekillerde uygulanabilir. Bu şekilde farklı hissiyatlar ortaya çıkartılabilir. Bu vuruş tekniği tezeneli çalış tarzına uygulanabilen en kolay vuruş tekniğidir. Tezene ile melodi çalınırken, el alışkanlığına göre orta parmak veya yüzük parmağı ile yapılan vuruşlar müziğin içerisine uygun bir biçimde eklenir.

Şelpe tekniğin kullanılan sağ elin bir diğer işlevi de bütün tellere yukarıdan aşağıya doğru hamle yapmaktır. Bu teknikte istenmeyen seslerin çıkması önlemek adıne kullanılamayacak olan diğer parmaklar hafifçe kapatılarak sağ yumruk benzeri bir hale getirilir. Yine diğer tekniklerde olduğu gibi vuruşlar, kesik kesik veya art arda bir biçimde yapılarak melodiye zenginlik katılabilir. Bu vuruş tekniği uygulanırken de yine tırnak hışırtısı da yapılan müziğe zenginlik katar. Hemen hemen her yüöre rastlanabilen bu vuruşta kullanılan sazın boyutuna göre yapılan vuruştaki hareket özgürlüğü de farklılıklar gösterir.

Şelpe tekniği elbette ki yukarıdan aşağıya yapılan vuruşlardan ibaret değildir. Bu vuruşlara ek olarak aşağıdan yukarıya doğru yapılan vuruşlar da bulunmaktadır ve de bu aşağıdan yukarıya doğru hamleler yapılarak uygulanan vuruşlar da kendi içerisinde farklı kategorilere ayrılmaktadır.

Aşağıdan yukarıya doğru yapılan vuruş biçimlerinden bir tanesi, sağ el aşağıda açık şekilde bulunurken tellere vurulması kaydı ile yapılır. Bu vuruş uygulanırken sesin çıkartılmasında baş rolü işaret parmağın iç bölgesi üstlenmektedir. Diğer parmaklar ise tellere hafif bir şekilde temas etseler bile yeterli olmaktadır.

Aşağıdan yukarıya doğru hamle yapılarak gerçekleştirilen vuruşlar kategorisi içerisne dahil edilebilecek bir diğer vuruş tarzı ise orta parmak, yüzük parmağı ve serçe parmakların yavaşça kapatılması ve de bu esnada işaret parmağı ile tellere aşağıdan yukarıya doğru vurulması yardımıyla yapılan bir hamledir. Bu teknik diğer aşağıdan yukarıya doğru hamle yapılarak uygulanan teknikten daha fazla hız kazandırması ve harekete alıştıktan sonra daha rahat uygulanabilmesi açısından daha çok tercih edilmektedir.

Teke yöresinde sıkça kullanılan bu tekniğe tekil de denmektedir. Bu yöre sanatçılarının kendilerine özgü bir biçimde uyarladıkları tekil vuruşu mevcuttur. Söz konusu bu vuruşta işaret parmağı ve orta parmak kullanılmaktadır. Tekil hareketinin bir bütün olarak düşünülmesi ve art arda uygulanması ile meydana gelen vuruşlar bütününe ikili veya iki parmak adı verilmektedir.

İkili vuruş esnasında işaret parmağı ile orta parmak hizalanarak paralellik göstermesi esas alınır. Yüzük parmağı ile serçe parmak ise hafifçe kapatılır. Böylece kapatılan parmaklar daha da rahatlatılır. Kapatılan bu parmakların görevi tamamlanmış olmaz ve bu parmaklar tellere kısa zaman aralıklarıyla hızlı vuruşlar yapar. Bu şekilde melodi içerisinde senkoplar oluşturulmuş olur. Doğu bölgelerindeki yörelerde ise bu vuruş tarzıyla yapılan müziğe aşıklama adı verilmektedir.

Teke yöresinde görülen fakat doğu yörelerimizde bulunmayan ve bir diğer aşağıdan yukarıya doğru hamle yapmak kaydı ile uygulanan şelpe tekniği daha mevcuttur ve bu tekniğe de tarama adı verilmiştir. Aşağıdan yukarıya doğru sıra ile yüzük parmağı, orta parmak ve işaret parmağının art arda ve de hızlı bir şekilde uygulanan bu teknik Teke yöresine özgü bir hal almıştır.

Özellikle üzerinde durulması gerek bir diğer husus da şudur; yaratılmak istenen melodinin yapısı gereğince bütün bu vuruşlar bütünlüğü ve akcılığı bozmayacak bir şekilde kombine edilmelidir. Farklı vuruş teknikleri (aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya) bir arada kullanabilir ve bu özellik de yapılan müziğe zenginlik katmak adına önemli bir ayrıntıdır. Bu vuruşlar uygulanırken belli vuruş kalıpları uygulanabileceği gibi tam tersine bilinen kalıplar dışına da çıkalıbilir. Belirli vuruş kalıplarının uygulandığı eserleri hemen hemen her yöremizde görmek mümkündür.

Bağlamada şelpe tekniğinin uygulama yeri asıl olarak gövde üzerinde ve sap ile gövdenin birleştiği noktadır. Fakat Teke yöresinde görülen sap üstünde uygulanan parmak vurma tekniği ve tel çekme teknikleri de görülebilmektedir. Aynı teknikleri bağlamanın farklı bölgelerinde uygulayarak farklı sesler almak mümkündür. Bu nedenler sanatçıları farklı arayışlara itmiştir. Hem farklı teknikler geliştirlimiştir, hem de aynı teknikler farklı bölgelerde uygulanmıştır.

Tel Çekme Tekniği

Tel çekme tekniği bağlamanın temel tekniklerindendir. Parmak yardımıyla teli çekerek sesler çıkarmak anlamına gelmektedir. Ülkemizde el ile yani tezenesiz saz çalma alışkanlığı ile rastlanmaya başlanmıştır. Yine diğer bağlama çalım teknikleri gibi Teke yöresi ve Doğu yörelerinde yaşam tarzlardından kaynaklanan farklılıkar söz konusudur.

Çoğunlukla alt ile orta tel için işaret parmağı aşağıdan yukarıya doğru, üst tel de baş parmak yardımıyla yukarıdan aşağıya doğru tel çekilerek istenilen sesler elde edilmektedir. Tel çekme tekniği ile bağlama çalmanın icracıya getirdiği artılar vardır. Sağ el yardımıyla az hamle yaparak sol el yardımıyla mümkün olduğunca çok sayıda ses çıkartılabilir. Yaratılan melodinin her sesiyle örtüşecek uygun vuruşlar yapılabilir. Böylelikle bağlama kendisine has tınılar çıkartabilir.

Teke bölgesine has üç telli bağlamalarda uygulanan, tel çekme tekniği yardımıyla çıkarılan seslerde doğu bölgelerindeki kullanılan üç telli bağlamalardan farklı olarak ses karakter faklılıkları mevcuttur.

Parmak Vurma Tekniği

Bağlamada parmak vurma tekniği, açık pozisyondaki tellerin bir tam beşli tizindeki perdeye çoğunlukla işaret parmağıyla ara sıra da orta parmak ile darbe yapılmak koşuluyla vurulup ve tekrar geri çekilerek uygulanan bir çalım tekniğidir.

Dünya üzerinde sadece Anadolu’da Teke yöresindeki Yörük Türkmen kültürü içerisnde yer alan özgün bir çalım tekniğidir. Bu bağlama çalma tekniği bağlamanın tarihi ile parelellik gösterecek kadar eski bir teknik değildir. Bu durum sebebi ise bağlama üzerinde kullanılan tellerin farklı karakterlere sahip olmasıdır. Parmak vurma tekniğinde bağırsak tellerin sesi tam olarak iletmemesi, bu tekniğin daha çok madeni ve sarımsız tellerle icra edilmesini ön görmüştür. Teke bölegesindeki yörük kültürü ise yaşam tarzından kaynaklanan sebeplerle madeni tellere daha erken bir geçiş kaydetmiştir.

 

Share and Enjoy

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Yazar : bakkalgrup
Benzer Yazılar
sazbagalama-do-major-akor
Bağlamada Akor Akor Nedir ? Belli kurallar dahilinde birbirlerine uygun en az üç sesin bir araya gelerek beraber tınlamasına akor adı verilmektedir. Aynı anda üç ses birden çıkarmaya uygun bütün müzik aletlerinde akor yapılabilmektedir. Akorlara adını veren seslere kök ses denm...
4
Bağlamada Ses Uyumu Bağlamada ses uyumu diğer tüm müzik aletlerinde olduğu gibi son derece önemlidir. Klavyede, aynı sesleri veren perdelere basıldığında, benzer sesi almaya ses uyumu denir. Bağlamanın sap ve gövde orantısının yanı sıra, perdelerin eşiğe olan mesafeleri ile...
sazbaglama_sol_el_tutus
Bağlama ve Tezene Tutuşu Bağlamanın Tutuluşu Bağlama, hem icra biçimi hem de fiziki özellikleri göz önünde bulundurulduğunda oturarak çalınmak üzere yapılmış bir enstrumandır. Bağlamadan ve tabi ki bütün diğer enstrumanlardan istenilen sesi alabilmek için öncelikle doğru ...
Yorumlar


Bu sitede yayınlanan yazılar kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz.Tüm hakları saklıdır.
Tema : Sipsi v1
BU KONULARA DA GÖZ ATABİLİRSİNclose
Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.
Email
Print